Ultrason nedir?

Vücut içindeki çeşitli hastalıkları ve dokulardaki yoğunluk farklılaşmasını tespit etmek için ultrasonik pulse-eko tekniğinin kullanılması metodudur. Ultrasonik dalgalar birkaç hertz’den birçok megahertz’e kadar ses dalgalarından ibarettir. Genellikle 1-15 mhz arası kullanılır. Ses dalgalarının dokulara geçişi moleküler hareketi arttıran ardarda pozitif ve negatif basınçların hasıl olmasını sağlar ve daha sonra sürtüşme kuvvetleri vasıtasıyla hararet meydana getirirultrason

Ultrasonik dalgalar uygun takat ve frekansta hücreleri, bazı bakterileri vs. öldürebilir, fakat lokal hararetin enzimleri inaktive etme ve daha sonraki kimyevi faaliyetleri durdurma tehlikesi vardır. İkinci Dünya Savaşı esnasında radarın ve ses dalgalarının geliştirilmesi ultrasonografinin teşhis vasıtası olarak kullanılmasını mümkün hale getirdi. Bu metod gebelikte, periferik damar hastalıklarının değerlendirilmesinde ve ameliyat öncesi, bir tümör kitlesinde büyük damar mevcut olup olmadığını tayin etmede kullanılır. Ayrıca katı-sıvı sınırının tayininde ve kist-tümör ayırımında oldukça faydalıdır. Tıpta teşhis amacıyla kullanılan ultrasonografi metodunda ultrasonik dalgalar incelenecek doku ve cenine hiçbir zarar vermez.

Ultrasonografinin özel birtakım avantaj ve üstünlükleri vardır. Bunlar: Hastaya ve kullanıcıya zarar veren özelliğinin olmaması, bir ön hazırlık gerektirmeyişi, yoğunluk farklılığını tayinde röntgen ışınlarına göre daha hassas oluşudur.

Ultrasonun Tıp' ta Kullanımı

Ultrason, yani yüksek frekanslı ses dalgalarının bütün sahalarda kullanımı gibi tıpta teşhis ve tedavi alanlarında kullanılması oldukça yaygınlaşmıştır. Ultrason dalgalarının fiziki özelliklerinden faydalanılarak geliştirilen aletler bugün gelişmiş hastanelerde, muayenehanelerde çok geniş bir alanda kullanılmaktadır. Ses dalgalarının değişik yoğunluktaki maddelerde yayılma hızları, absorbsiyonları ve yansımaları farklıdır. Ayrıca suyu ısıtmadan buharlaştırma ve taşları parçalama özellikleri de vardır.

Teşhiste Ultrason Dalgaları

Ultrasonun teşhiste kullanılması, yüksek frekanslı ses dalgalarının değişik yoğunluktaki dokularda farklı miktarda tutulmaları ve yansımaları özelliğine bağlıdır. Ultrason dalgalarının yan etkilerinin olmaması anne karnındaki bebeğe kolayca uygulanabilmesini kolaylaştırır. röntgen ışınlarıyle fark edilemeyen yumuşak dokuların arasındaki yoğunluk farkını da göstermesi bakımından, iç organ kanserlerinin ve kistlerinin teşhisinde üstünlük sağlar.

Ultrason teşhis cihazları ile safra ve böbrek taşlarının birkaç dakika içinde tespit edilebilmesi hekimlerimize bu sahalarda da büyük kolaylık sağlamıştır. Taşların sayıları ve şekilleri hakkında da fikir verirler.

Fizik Tedavide Kullanılmaları

Ultrason dalgaları vücut dokularında absorbe edilerek derin ısınma yaparlar. Ultrason tedavi cihazları çeşitli romatizmal hastalıklarda, özellikle kas kasılmalarında tedavi sağlarlar. Kasları ısıtarak ve doku kan dolaşımını arttırarak gevşeme ve ağrıda azalmaya sebep olur. Kemiklere de etki ederek bunların erimesine yol açarlar. Bu sebeple tedavi esnasında kemikler üzerinde uzun süre tutulmazlar. Kasların üzerinde dairevi hareketlerle uygulanarak istenen tedavi edici etki sağlanır.

Suyu ısıtmadan buharlaştırmaları, solunum yolu rahatsızlığı olanlar için rahatsız etmeden serin buhar sağlar. Nebülüzatör (nemlendirici) denen bu aletler, suyu ısıtarak buharlaştıranlara tercih edilir. Portatif nebülüzörler solunum hastalarının evlerinde kullanılmak için hazırlanmıştır.

Taşı parçalama özelliklerinden faydalanılarak geliştirilen Litotripsi (taş kırıcı) cihazlar, böbrek taşı olan hastaların ameliyatsız daha ucuza ve rahatsızlık vermeden kurtulmalarını sağlamaktadır. Hastalar içi su dolu bir havuza alınarak taşın yeri tam tespit edilip, taşları parçalayabilecek yoğunlukta ses dalgaları, taşın üzerine odaklanır. Küçük parçalara ayrılan taşlar kendiliğinden düşmekte veya aletlerle alınmaktadır. Hastaya travma yapmayan, hastanede yatmayı gerektirmeyen ve hemen işine geri dönmeyi sağlayan bu metod çok kısa bir zamanda üstünlük sağlamış ve yayılmıştır. Benzer metodun safra taşları için de geliştirilmesine çalışılmaktadır.

Taş kırma cihazlarının ilk şekli olan dişçilerin kullandığı ultrason aletleri, tıpta kullanılan ilk ultrasonik taş kırıcılarıdır. Diş taşlarının diş minesine zarar vermeden temizlenmesini sağlayan aletlerin başarıyla kullanılması vücut için de kullanılabileceği fikrini vermiştir.

--Reklam--